Cứ mỗi mùa mưa, câu chuyện ngập úng lại trở thành chủ đề nóng ở nhiều đô thị Việt Nam. Nguyên nhân không chỉ nằm ở lượng mưa cực đoan, mà còn ở cách đô thị đã đối xử với hệ thống mặt nước tự nhiên trong nhiều thập kỷ quy hoạch và xây dựng.
Khi mặt nước bị thu hẹp, đô thị mất khả năng điều tiết
Ao, hồ, kênh rạch vốn đóng vai trò như những "bể chứa" tự nhiên, hấp thụ và điều tiết nước mưa trước khi thấm xuống đất hoặc thoát ra sông. Theo Tạp chí Nước, chỉ riêng tại Hà Nội, hơn 30 năm qua đã có tới 21 hồ bị xóa sổ, kéo theo hơn 150ha diện tích mặt nước biến mất do bê tông hóa và san lấp. Khi bề mặt đô thị ngày càng bị phủ kín bởi bê tông, nước mưa không còn đường thấm, buộc phải chảy tràn trên mặt đường và dồn áp lực lên hệ thống cống thoát vốn được thiết kế từ nhiều năm trước.
Nha Trang không đứng ngoài bài toán này
Theo Thanh Niên, nhiều tuyến đường trung tâm TP Nha Trang, trong đó có Phạm Văn Đồng, thường xuyên ngập sâu chỉ sau vài giờ mưa lớn. Địa hình đô thị ven sông, ven biển vốn nhạy cảm với biến động dòng chảy càng khiến bài toán thoát nước trở nên cấp thiết hơn khi tốc độ đô thị hóa tăng nhanh. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều chủ đầu tư lớn nhìn nhận quy hoạch mặt nước không phải là chi tiết cảnh quan, mà là hạ tầng phòng ngập bắt buộc.
Charmora City: khi mặt nước được đưa trở lại quy hoạch
Tại khu đô thị Charmora City do Sun Group phát triển ở trung tâm TP Nha Trang, mặt nước và cây xanh được tính toán như một phần cấu trúc đô thị ngay từ đầu, theo định hướng Sponge City - đô thị "thuận nước" đầu tiên tại Việt Nam. Trên tổng quy mô 227ha, dự án dành:
- 60ha mặt nước được kiểm soát, đóng vai trò điều tiết dòng chảy và giảm áp lực ngập cục bộ;
- 47ha cây xanh nội khu, hỗ trợ thấm nước tự nhiên và điều hòa vi khí hậu;
- Mật độ xây dựng 26,7%, giữ phần lớn diện tích cho không gian mở và bề mặt thấm nước;
- 3 đảo giữa sông Quán Trường - đảo trung tâm hành chính - thương mại, Elite Island và Festival Island - được kết nối bằng 8 cây cầu, tận dụng địa hình sông nước thay vì san lấp toàn bộ.
Giá trị kép: nơi ở an toàn hơn, tài sản có nền tảng dài hạn
Một đô thị được quy hoạch để "sống cùng nước" thay vì chống lại nước mang lại lợi ích trực tiếp cho cư dân: giảm rủi ro ngập úng, không khí trong lành hơn nhờ diện tích cây xanh - mặt nước lớn, cảnh quan sông nước tạo giá trị sống khác biệt so với các khu đô thị đặc kín bê tông. Với nhà đầu tư, một quy hoạch hạ tầng thoát nước bài bản ngay từ gốc là yếu tố nền tảng, giúp tài sản ít chịu rủi ro xuống cấp hay mất giá trị do ngập úng về lâu dài - điều ngày càng được thị trường bất động sản đô thị lõi quan tâm khi lựa chọn nơi an cư hoặc xuống tiền.
Khi các đô thị ven biển ngày càng phải đối mặt với bài toán ngập úng và biến đổi khí hậu, việc lựa chọn một nơi an cư hay đầu tư được quy hoạch thuận theo tự nhiên ngay từ đầu trở thành lợi thế dài hạn. Tìm hiểu Charmora City để có góc nhìn đầy đủ hơn về mô hình đô thị Sponge City giữa lòng Nha Trang.