Mùa mưa những năm gần đây, hình ảnh quen thuộc ở nhiều đô thị Việt Nam là đường phố biến thành sông chỉ sau một cơn mưa lớn. Theo VOV, năm 2025 được ghi nhận là một trong những năm thiên tai diễn biến dị thường nhất nhiều thập kỷ, với mưa lớn vượt kỷ lục lịch sử tại nhiều địa phương. Câu hỏi đặt ra không chỉ là "trời mưa to" mà còn là cách đô thị được quy hoạch và xây dựng đã ứng xử với nước như thế nào.
Vì sao đô thị ngày càng ngập nặng hơn
Tốc độ đô thị hóa nhanh khiến diện tích bề mặt tự nhiên - vốn có khả năng thấm nước - bị thay thế bằng bê tông, nhựa đường. Khi bề mặt đất bị phủ kín, nước mưa không còn chỗ ngấm xuống mà dồn hết vào hệ thống cống, vượt quá năng lực thiết kế vốn dựa trên dữ liệu mưa của nhiều năm trước. Giới chuyên môn cũng lưu ý nguyên nhân ngập lụt không đến từ một yếu tố đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng giữa biến đổi khí hậu, san lấp ao hồ, kênh rạch tự nhiên và quy hoạch hạ tầng thiếu tính toán đến bài toán tiêu thoát nước.
Khi quy hoạch "quên" phần việc của nước
Nhiều khu đô thị được phát triển trên nền đất trũng, ven sông nhưng lại ưu tiên tối đa diện tích xây dựng, thu hẹp không gian mặt nước và cây xanh - vốn là những "bể chứa" tự nhiên giúp điều tiết nước mưa. Hệ quả là khi mưa lớn dồn dập, nước không có chỗ trú tạm mà chảy tràn vào khu dân cư. Đây là lý do các chuyên gia đô thị nhiều lần khuyến nghị quy hoạch hạ tầng cần được nhìn lại dưới góc độ tiêu thoát lũ, thay vì chỉ tính toán bài toán kinh tế hay cảnh quan đơn thuần.
Sponge City - lời giải từ hạ tầng sinh thái
Mô hình "thành phố bọt biển" (Sponge City) ra đời với triết lý ngược lại: thay vì xua nước đi thật nhanh, đô thị được thiết kế để hấp thụ, lưu giữ và điều tiết nước mưa một cách chủ động thông qua hệ thống mặt nước, cây xanh, đất thấm tự nhiên kết hợp hạ tầng kỹ thuật. Nước mưa khi đó không còn là mối đe dọa mà trở thành một phần của cảnh quan và hệ sinh thái đô thị.
Charmora City và cách ứng dụng Sponge City tại Nha Trang
Tại Nha Trang, Charmora City của Sun Group được giới thiệu là khu đô thị đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng trọn vẹn mô hình Sponge City vào quy hoạch tổng thể. Trên quy mô 227ha nằm giữa hai dòng sông Quán Trường và Tắc, dự án dành tới 60ha cho mặt nước được kiểm soát và 47ha cho cây xanh nội khu, trong khi mật độ xây dựng chỉ chiếm 26,7% tổng diện tích. Phần diện tích còn lại được ưu tiên cho không gian mở, giúp nước mưa có chỗ lưu giữ, thấm tự nhiên thay vì dồn ứ.
Điểm đáng chú ý trong quy hoạch là 3 đảo được hình thành giữa lòng sông Quán Trường, gồm đảo trung tâm hành chính - thương mại, Elite Island và Festival Island, kết nối với nhau bằng hệ thống cầu. Cách bố trí này biến hệ thống sông nước từ một yếu tố cần "chế ngự" thành trục cảnh quan và hạ tầng điều tiết nước xuyên suốt đô thị.
Giá trị sống và giá trị đầu tư của quy hoạch thuận nước
- Với cư dân: không gian mặt nước và cây xanh lớn giúp cải thiện vi khí hậu, giảm rủi ro ngập cục bộ so với các khu đô thị bê tông hóa dày đặc.
- Với cảnh quan đô thị: hệ thống đảo, cầu và mặt nước tạo bản sắc riêng, khác biệt so với các dự án nén mật độ cao.
- Với nhà đầu tư dài hạn: một quy hoạch tôn trọng địa hình tự nhiên thường đi kèm khả năng vận hành bền vững hơn theo thời gian, giảm chi phí ứng phó với rủi ro khí hậu về sau.
Trong bối cảnh ngập lụt đô thị ngày càng được nhìn nhận là bài toán quy hoạch dài hạn chứ không chỉ là chuyện thời tiết, cách một dự án lựa chọn "sống chung" hay "đối đầu" với nước đang trở thành tiêu chí được người mua quan tâm nhiều hơn. Đây cũng là góc nhìn đáng cân nhắc khi tìm hiểu về mô hình quy hoạch của Charmora City tại Nha Trang.
Quý khách quan tâm có thể tìm hiểu Charmora City để nắm thêm thông tin quy hoạch chi tiết của dự án.