Mỗi mùa mưa, hình ảnh quen thuộc lặp lại ở nhiều đô thị Việt Nam: phố biến thành sông, xe cộ chết máy, sinh hoạt đảo lộn chỉ sau một cơn mưa lớn. Ngày 31/7 vừa qua, một trận mưa dông cường độ cao trút xuống khu vực phía Đông Hà Nội, lượng mưa tại nhiều nơi vượt 100mm trong thời gian ngắn khiến hệ thống thoát nước quá tải. Đó không phải sự cố cá biệt, mà là lời cảnh báo về cách đô thị Việt Nam đang ứng xử với nước mưa.
Bê tông hóa và cuộc chia tay với ao hồ
Theo Tạp chí Kiến Trúc, một trong những nguyên nhân cơ bản gây ngập úng đô thị là quá trình bê tông hóa bề mặt diễn ra song song với tốc độ đô thị hóa. Khi ao, hồ, kênh rạch - vốn đóng vai trò hồ điều hòa tự nhiên - bị san lấp để nhường chỗ cho nhà ở, nước mưa mất không gian thẩm thấu và trữ tạm, dồn hết vào hệ thống cống được thiết kế từ nhiều thập kỷ trước. Theo Tiền Phong, ngành xây dựng cũng nhìn nhận hạ tầng thoát nước tại nhiều đô thị đang quá tải do tốc độ xây dựng vượt xa tốc độ đầu tư hạ tầng.
Sponge City: đổi hướng từ đẩy nước đi sang giữ nước lại
Trước thực trạng đó, mô hình đô thị bọt biển (Sponge City) được nhiều chuyên gia quy hoạch xem là hướng đi căn cơ hơn việc chỉ nâng cấp cống thoát nước. Thay vì tối đa hóa tốc độ thoát nước ra khỏi đô thị, Sponge City vận hành theo nguyên lý hấp thụ - thẩm thấu - lưu giữ - tái sử dụng: mặt nước, công viên, mảng xanh đóng vai trò như những "miếng bọt biển" hút nước khi mưa lớn và nhả dần trong mùa khô, giảm áp lực tức thời lên hệ thống thoát nước.
Charmora City và quy hoạch thuận nước giữa lòng Nha Trang
Tại Nha Trang, Charmora City - khu đô thị 227ha do Sun Group phát triển ngay trung tâm thành phố - được giới thiệu là đô thị đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng mô hình Sponge City vào quy hoạch tổng thể. Dự án dành 60ha cho mặt nước kiểm soát và 47ha cho cây xanh nội khu, tương ứng mật độ xây dựng chỉ 26,7% - tỷ lệ thấp hiếm thấy ở các đô thị hỗn hợp quy mô lớn.
- 3 đảo hình thành giữa lòng sông Quán Trường: đảo trung tâm hành chính - thương mại, Elite Island và Festival Island
- 8 cây cầu kết nối các phân khu, đồng thời là điểm nhấn kiến trúc
- Toàn bộ hệ thống mặt nước được thiết kế để điều tiết dòng chảy, giảm tải cho hạ tầng thoát nước khi mưa lớn
Giá trị sống đi cùng giá trị đầu tư
Với nhà đầu tư, một quy hoạch thuận theo tự nhiên không chỉ là bài toán chống ngập. Tỷ lệ mặt nước và cây xanh lớn đồng nghĩa mật độ dân cư được kiểm soát, vi khí hậu ổn định quanh năm và cảnh quan sông nước trở thành lợi thế hiếm có giữa lòng đô thị ven biển - những yếu tố ngày càng được nhà đầu tư dài hạn cân nhắc bên cạnh vị trí.
Khi nhiều đô thị Việt Nam vẫn loay hoay với bài toán ngập úng, việc một dự án quy mô lớn tại trung tâm Nha Trang chủ động tích hợp Sponge City ngay từ khâu quy hoạch cho thấy một cách tiếp cận khác, nơi nước không còn là rủi ro cần né tránh mà trở thành một phần giá trị cốt lõi. Bạn đọc quan tâm có thể tìm hiểu Charmora City để có góc nhìn đầy đủ hơn.