Mỗi mùa mưa, hình ảnh phố biến thành sông lại lặp lại ở nhiều đô thị Việt Nam. Hiện tượng này hiếm khi do một nguyên nhân đơn lẻ. Nó là kết quả của cách đô thị được xây dựng suốt nhiều thập kỷ, và hiểu đúng nguyên nhân giúp nhà đầu tư và người mua ở thực đánh giá được chất lượng của một quy hoạch mới.
Ba lớp nguyên nhân khiến đô thị ngập
Thứ nhất là bê tông hóa. Theo Bộ Xây dựng, mặt đất bị phủ kín khiến khả năng thấm nước tự nhiên giảm mạnh, nước mưa không kịp thoát và gây ngập cục bộ. Một nghiên cứu về quy hoạch thoát nước đăng trên Tạp chí Xây dựng chỉ ra rằng ở mặt đất tự nhiên có 80-100% lượng mưa đi vào dòng chảy ngầm, còn trên bề mặt có lớp phủ con số này chỉ còn 0-10%.
Thứ hai là mặt nước bị thu hẹp. Ao, hồ, kênh rạch và ruộng trũng vốn là nơi chứa nước mưa tự nhiên, nhưng nhiều nơi đã bị san lấp để lấy đất xây dựng. Khi "bể chứa" biến mất, lượng nước dồn thẳng vào hệ thống cống.
Thứ ba là hạ tầng thoát nước đi sau tốc độ đô thị hóa. Nhiều đô thị vẫn dùng mạng cống xây từ lâu, phần lớn là hệ thống chung cho cả nước mưa lẫn nước thải. Thêm vào đó, đa số đô thị Việt Nam nằm ở vùng ven biển thấp và phẳng, nên mưa cực đoan gặp triều cường dễ vượt tần suất thiết kế.
Sponge City đổi cách tiếp cận
- Giữ nước tại chỗ: thay vì đẩy nhanh ra cống, nước mưa được thấm, trữ và điều tiết ngay trong khu đô thị.
- Dùng cảnh quan làm hạ tầng: mặt nước, thảm cây, công viên vừa là không gian sống vừa là bể điều hòa.
- Quy hoạch theo lưu vực: Bộ Xây dựng và các chuyên gia đều nhấn mạnh quản lý tổng hợp theo lưu vực, thay vì xử lý từng điểm ngập rời rạc.
Những con số quy hoạch của Charmora City
Charmora City nằm tại phường Nam Nha Trang, khu vực được định hướng là trung tâm hành chính mới của tỉnh Khánh Hòa. Theo thông tin từ Sun Group, dự án có tổng quy hoạch 227ha, trong đó khoảng 60ha là mặt nước được kiểm soát và 47ha là cây xanh nội khu. Mật độ xây dựng chỉ 26,7%, nghĩa là phần lớn quỹ đất dành cho cảnh quan và không gian mở.
Điểm đáng chú ý là cấu trúc ba đảo giữa sông Quán Trường: đảo trung tâm hành chính - thương mại, Elite Island và Festival Island, kết nối bằng 8 cầu. Mạng mặt nước ở đây là một phần của hệ thống điều tiết nước mưa, đồng thời tạo cảnh quan ven nước cho từng phân khu. Dự án được giới thiệu là đô thị đầu tiên tại Việt Nam áp dụng mô hình Sponge City.
Giá trị sống và giá trị đầu tư của quy hoạch thuận nước
Về giá trị sống, mật độ thấp, nhiều cây xanh và mặt nước cho vi khí hậu dễ chịu hơn, đồng thời giảm rủi ro ngập cục bộ mà nhiều đô thị lâu năm đang gặp. Về giá trị đầu tư, một đô thị được thiết kế để thích ứng với mưa lớn và biến đổi khí hậu thường có lợi thế về tính bền vững của hạ tầng và sức hấp dẫn lâu dài. Tuy vậy, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc tiến độ triển khai, vận hành hạ tầng và diễn biến thị trường, nên người mua cần tự thẩm định kỹ và không nên xem đây là cam kết sinh lời.
Khi đọc một dự án, hãy hỏi những gì
Bạn có thể dùng ba câu hỏi: dự án giữ lại bao nhiêu mặt nước và cây xanh, mật độ xây dựng là bao nhiêu, và hệ thống thoát nước được quy hoạch theo lưu vực hay theo từng khu rời rạc. Charmora City có câu trả lời công bố rõ ràng ở cả ba điểm. Hiện dự án chưa công bố giá bán, vì vậy bạn nên theo dõi thông tin chính thức. Nếu muốn xem sơ đồ quy hoạch và các phân khu, mời bạn tìm hiểu Charmora City.